Dyrektor Muzeum w Gliwicach Grzegorz Krawczyk
oraz Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach

zapraszają na międzynarodową konferencję naukową
Górnoślązacy. Problemy społeczności pogranicza w XX wieku
20–21 października 2011 r. Willa Caro, ul. Dolnych Wałów 8a, Gliwice

Celem konferencji jest spojrzenie na kluczowe zjawiska XX wiecznej historii Górnego Śląska przez pryzmat zamieszkującej region ludności rodzimej i jej przypadków. Ramy chronologiczne wyznaczone są zasadniczo od przełomu XIX i XX wieku do upadku komunizmu w Europie, zatem od erupcji konfliktu polsko-niemieckiego o posiadanie Górnego Śląska po schyłek ostatniej wielkiej narracji totalitarnej. Elementem komunistycznej idei tworzenia „nowego człowieka” było także wykształcenie nowego typu Górnoślązaka. Te dwie daty krańcowe i zjawiska graniczne wskazują też na główne wątki tematyczne, wokół których toczyć się mają obrady konferencyjne. W centrum stoi pytanie o konstrukcje tożsamościowe rdzennych mieszkańców regionu i przemiany owych konstrukcji w omawianym okresie. Istotnymi wątkami wystąpień konferencyjnych są m.in. pytania o rolę Kościoła katolickiego w tradycyjnie postrzeganym jako „religijny” regionie, o formy manipulowania przekazem kulturowym, problemy masowych migracji drugiej połowy XX wieku, kwestie partycypacji Górnoślązaków w aparacie władzy totalitarnej i rozliczenia karne z tym związane.
Grzegorz Krawczyk / Dyrektor Muzeum w Gliwicach

Program konferencji

Czwartek, 20 października

9.00–9.20 Otwarcie konferencji

9.20–9.40 dr Bernard Linek, Instytut Śląski w Opolu, Narodowe systemy kulturowe na Górnym Śląsku na początku XX wieku

9.40–10.00 prof. Grzegorz Strauchold, Uniwersytet Wrocławski, Pożądani i niekochani. Ludność rodzima na Śląsku w optyce władz państwowych w latach 1945–1949

10.00–10.40 prof. James Bjork, King’s College London, Kościół katolicki wobec (re)polonizacji na Górnym Śląsku po drugiej wojnie światowej

10.40–11.00 prof. Piotr Madajczyk, Instytut Studiów Politycznych PAN, Warszawa, Polityka władz PRL wobec społeczności pogranicza (lata 50.–70.)

11.00–11.20 Przerwa

11.20–11.40 dr Urszula Biel, Gliwice, Górny Śląsk jest nasz! Polska i niemiecka propaganda filmowa w obliczu plebiscytu

11.40–12.00 prof. Wojciech Kunicki, Uniwersytet Wrocławski, Polityka kulturalna na Górnym Śląsku w okresie III Rzeszy

12.00–12.40 dr Peter Polak-Springer, Qatar University, Doha, „Wymiana kulturowa“: folklor, rewanżyzm i tworzenie narodowo-regionalnych systemów kulturowych na obszarze niemiecko-polskiego pogranicza (1926–1953)

12.40–14.00 Przerwa

14.00–14.40 dr Andrew Demshuk, University of Alabama, Birmingham, Pamięć 1921 r. po roku 1945: górnośląscy wypędzeni w Niemczech Zachodnich i zmiana dyskursu ofiary

14.40–15.20 dr Stephan Kaiser, Oberschlesisches Landesmuseum, Ratingen, Przemiany niemieckiej kultury pamięci. Uciekinierzy i wypędzeni we współczesnym niemieckim społeczeństwie

15.20–15.40 dr Krzysztof Żarski, Uniwersytet Wrocławski, Górnoślązacy na germanistyce wrocławskiej po 1945 r.

15.40–16.00 Bogusław Tracz, IPN Katowice, „Śląski gospodarz” – Jerzy Ziętek jako przykład mitologizacji politycznej

Piątek, 21 października

9.30–9.50 dr Elżbieta Anna Sekuła, Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej, Warszawa, Co dzisiaj znaczy być Ślązakiem? Analiza i interpretacja spisowych deklaracji narodowości śląskiej

9.50–10.30 dr Kai Struve, Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg, Górny Śląsk w XIX i na początku XX wieku – pytania do badań nad nacjonalizmem

10.30–10.50 dr Maciej Fic, Uniwersytet Śląski, Wpływ działalności społeczno-politycznej Jana Kustosa na mieszkańców Górnego Śląska

10.50–11.10 dr Guido Hitze, Ministerstwo Kultury Landu Nadrenia-Westfalia, Niemiecka Partia Centrum wobec Górnego Śląska 1918–1933

11.10–11.30 dr Andrzej Michalczyk, Ruhr-Universität Bochum, Postawy duchowieństwa katolickiego na Górnym Śląsku wobec polityki polonizacji w latach 19221939

11.30–11.50 Przerwa

11.50–12.10 Mirosław Węcki, Uniwersytet Śląski, Partycypacja ludności rodzimej w organizacjach nazistowskich na Górnym Śląsku 1933-1945

12.10–12.30 dr Mirosław Sikora, IPN Katowice, W obliczu klęski. Nastroje ludności Górnego Śląska w świetle raportów Służby Bezpieczeństwa Rzeszy z lat 19421944

12.30–12.50 dr Adam Dziurok, IPN Katowice, Kwestie śląskie w rozliczaniu „zbrodniarzy faszystowsko-hitlerowskich”

12.50–13.10 dr Dariusz Węgrzyn, IPN Katowice, Historia pewnego paradoksu. Wybory do Sejmu Ustawodawczego na Górnym Śląsku w 1947 roku jako procedura antydemokratyczna

13.10–14.30 Przerwa

14.30–14.50 prof. Stanisław Jankowiak, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Poznań, Migracje z Górnego Śląska po 1945 r.

14.50–15.10 dr Gregor Ploch, Oberschlesisches Landesmuseum, Ratingen, Między „hajmatem” a ojczyzną. Górnoślązacy w Nadrenii Północnej-Westfalii po 1945 r.

15.10–15.30 David Skrabania, Ruhr-Universität Bochum, Górnośląscy przesiedleńcy w Berlinie 1964–1990: problemy integracyjne. Próba zbliżenia z perspektywy mikrohistorycznej

15.30–15.50 Sebastian Rosenbaum, IPN Katowice, Działania Służby Bezpieczeństwa wobec migracji Górnoślązaków do RFN w latach 70.


Wstęp wolny, ilość miejsc ograniczona. Uprzejmie prosimy o potwierdzenie udziału pod numerem tel. (32) 335 44 03
20–21 października 2011 r. Willa Caro, ul. Dolnych Wałów 8a, Gliwice, tel. (32) 231 08 54

[mappress mapid=”5″]



Organizatorzy: Muzeum w Gliwicach, Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach
Partner: Ruhr-Universität Bochum
Projekt wspierany przez Fundację Współpracy Polsko-Niemieckiej
Gefördert aus Mitteln der Stiftung für deutsch-polnische Zusammenarbeit