Goci, prowadzeni przez wodza Beriga w pierwszych wiekach naszej ery mieli opuścić swoją skandynawską ojczyznę i na trzech statkach popłynąć na południe, aż do brzegów krainy nazwanej przez nich Gothiskandza. Niespełna pięć wieków później ich potomek Teodoryk założył na zgliszczach Imperium Rzymskiego, na terenie Italii Państwo Ostrogotów, a plemiona Wizygotów opanowały niemal cały Półwysep Iberyjski. Fakty te pokazują ogrom zmian jaki przyniosła ekspansja tych germańskich społeczności. Podczas swojej wielkiej wędrówki po Europie Goci przemierzyli ogromne tereny dzisiejszej Polski, Ukrainy, państw dzisiejszego Półwyspu Bałkańskiego aż po obszary południowej Francji i Hiszpanii. Odcisnęli przy tym niemałe piętno na historii i kulturze tych regionów. Również ziem polskich. W pierwszych wiekach naszej ery Goci osiedlili się bowiem na terenie Pomorza, następnie zajęli rozległe obszary na wschód od Wisły – Mazowsza i Lubelszczyzny. Nie wykluczane, że  tu właśnie istniała kraina, którą Jordanes, rzymski historyk, który w swoim dziele Getica spisał dzieje plemienia, określił jako Gothiskandza. W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat archeolodzy odkryli ogromną ilość śladów pobytu Gotów w naszym kraju. Są to zarówno relikty osad, jak też ogromne cmentarzyska. Dorobek cywilizacyjny jaki pozostawili po sobie Goci na terenie Polski określa się mianem tzw. kultury wielbarskiej. Nazwa ta pochodzi od jednej z dzisiejszych dzielnic Malborka – Wielbarka, gdzie przed laty odkryto wielkie cmentarzysko gockie. Dzięki badaniom archeologicznym wiemy, że Goci zamieszkujący tereny Polski byli zarówno świetnymi rzemieślnikami, na co wskazują przepiękne ozdoby i elementu stroju odkrywane w grobach. Trudnili się również handlem, co poświadczają liczne monety czy inne wytwory  pochodzące z terenów Imperium Rzymskiego, a znajdowane  podczas prac archeologicznych na stanowiskach kultury wielbarskiej. Z pewnością byli też walecznymi wojownikami, bez czego nie byłoby możliwości ekspansji. Nie wszystko jednak dalej wiadomo o ich życiu duchowym Do dziś pozostają nieznane, owiane niemal magiczną aurą praktyki religijne Gotów, z którymi związane są zapewne tajemnicze kręgi kamienne odkrywane na Kaszubach. Całość sprawia iż jawią się oni  jako jeden z najbardziej intrygujących ludów zamieszkujących ziemie Polski w starożytności. Poznać go nieco bliżej będzie można podczas zajęć towarzyszących wystawie archeologicznej „Goci. Barbarzyńscy zdobywcy Europy” w Willi Caro.

 

Tematy zajęć i dni realizacji

Skarby Gotów
Zajęcia realizowane we czwartki, Willa Caro, godz. 09.00, 10.30 i 12.00

Zapraszamy najmłodszych na  spotkanie z Gotami  – dowiemy się, skąd pochodzili, jak wyglądała ich wędrówka przez Europę i dlaczego podzielili się na Ostrogotów i Wizygotów. Opowiemy  dzieciom o tym, jak wyglądali, ich życiu codziennym, rzemiośle, a także o wierzeniach społeczności gockich. Wyjaśnimy też znaczenie słów „barbarzyńca” i „kultura” oraz zastanowimy się, czy Goci na pewno zasłużyli sobie na miano „barbarzyńców”.   W części warsztatowej zajęć najmłodsi będą tworzyć – wzorem gockich jubilerów – ozdobną fibulę, czyli zapinkę w kształcie orła. Nie zabraknie też kolorowanek z gockim wojownikiem i gocką księżniczką. Zajęcia dla grup przedszkolnych (dzieci od lat 5-ciu) i uczniów klasy 1-5 szkoły podstawowej.  Czas trwania – ok. 60 min.

W świecie Gotów
Zajęcia realizowane we czwartki, Willa Caro, godz. 09.00, 10.30 i 12.00

Ponad siedem wieków historii Gotów odcisnęło wyraźne piętno na dziejach naszego kontynentu. Ich przemarsz przez Europę był jednym z impulsów przyczyniających się do upadku cesarstwa zachodniorzymskiego i stworzenia na jego gruzach nowego ładu – państw wczesnośredniowiecznych. Podczas zajęć przybliżymy dzieje tego niezwykłego ludu, dowiemy się skąd Goci pochodzili,  kiedy nastąpił podział na Ostrogotów i Wizygotów, jak wyglądali, w co wierzyli i jak toczyło się ich życie codzienne.  Przybliżymy także archeologiczne świadectwa pobytu ludu na terenie Polski. Każdy uczestników  otrzyma specjalnie przygotowany arkusz ze „szkicem” znaleziska archeologicznego związanego z Gotami odkrytego w miejscowości, której nazwa zapisana została w wymarłym obecnie języku gockim. Na podstawie współczesnych liter odpowiadających symbolom z alfabetu gockiego uczniowie odczytają „zaszyfrowaną” nazwę miejscowości. Zajęcia połączone będą  ze zwiedzaniem wystawy „Goci. Barbarzyńscy zdobywcy Europy”. Zajęcia dla uczniów szkół podstawowych (klasy 6-8) i ponadpodstawowych. Czas trwania – ok. 60 min.

 

Goci. Barbarzyńscy zdobywcy Europy – wykład
Zajęcia realizowane w piątki, Willa Caro, godz. 09.00, 10.30 i 12.00

Wykład połączony z prezentacją multimedialną zakończony krótkim z oprowadzaniem po wystawie. Podczas zajęć uczestnicy poznają historię Gotów jednej z kultur końca starożytności, której dzieje będą przyczynkiem do przedstawienia burzliwych czasów schyłku Cesarstwa Rzymskiego, okresu wędrówek ludów, a także początków kształtowania się wczesnośredniowiecznej Europy. Przestawiona zostanie wędrówka plemion gockich trwająca od I do VI w. w trakcie, której przemierzyli tereny Europy od Morza Bałtyckiego po Morze Czarne i półwysep Iberyjski. W tym okresie Goci zetknęli się z wieloma ludami, które odcisnęły piętno na ich zwyczajach i kulturze. Były to germańskie plemiona Wandalów, Longobardów, Franków, koczownicze ludy Sarmatów czy też plemiona Daków i Traków zamieszkujące rzymskie prowincje.   Wykład uzupełniony będzie ilustracjami  pokazującymi  archeologiczną spuściznę Gotów,  ale także pomniki architektury czy dzieła sztuki wczesnośredniowiecznej, kiedy to „barbarzyńcy” ocalali pozostałości cywilizacji rzymskiej. Zajęcia dla uczniów szkół ponadpodstawowych. Czas trwania – ok. 60 min.

Kultura, cywilizacja, barbarzyńcy – wykład
Zajęcia realizowane we środy, Willa Caro, godz. 09.00, 10.30 i 12.00

Zwiedzając wystawę „Goci. Barbarzyńscy zdobywcy Europy” zachwycamy się wysmakowana biżuterią – dziełem gockich rzemieślników, opowiadamy o obrzędach i rytuałach pogrzebowych, o właściwych Gotom zwyczajach i wierzeniach. Barbarzyńcy i kultura? Jak ma się jedno do drugiego? Podczas wykładu zastanowimy się, co oznacza pojęcie kultura, jaki jest jego źródłosłów, przywołamy kilka z funkcjonujących dziś definicji tego terminu. Odpowiemy także na pytanie, czy kultura to to samo, co cywilizacja i skąd   pochodzi słowo „barbarzyńca”. Wykład połączony zostanie ze zwiedzaniem wystawy „Goci. Barbarzyńscy zdobywcy Europy”. Zajęcia dla uczniów klas 7-8 szkoły podstawowej i uczniów szkół ponadpodstawowych. Czas trwania – ok. 60 min.