Rocznik Muzeum w Gliwicach, tom XXI
Specjalne wydanie Rocznika Muzeum w Gliwicach poświęcono pisarzom i poetom, których losy związane były lub są z Gliwicami.
Wiele miejsca w publikacji pozostawiono, co oczywiste, Tadeuszowi Różewiczowi, mieszkającemu w Gliwicach prawie 20 lat (1949-1968). I choć Gliwice były jedynie przystankiem w życiu poety, który dopiero we Wrocławiu odnalazł „swój Paryż”, to właśnie tu, powstały utwory, ustalające wysoką pozycję Różewicza – poety, a także uznanego dramatopisarza i prozaika. W zawartych w roczniku tekstach poświęconych Różewiczowi znaleźć można ślady gliwickiego życia poety nie tylko we wspomnieniach i biografiach, ale także te wyłaniające się z utworów. Pojawia się także ważny, gliwicki epizod z udziałem poety, a mianowicie jego związek ze studenckim teatrem „Step”. Co znamienne, niektórzy z bohaterów tamtych zdarzeń znaleźli się na łamach niniejszego tomu rocznika: Wojciech Pszoniak debiutujący w „Małej stabilizacji”, wystawionej przez „Step”, a także Peter Lachmann późniejszy tłumacz poezji T. Różewicza na język niemiecki.
W publikacji wiele miejsca poświęcono także twórcom urodzonym w Gleiwitz: Horstowi Bienkowi, współczesnemu pisarzowi niemieckiemu Wolfgangowi Bittnerowi, a także Peterowi Lachmanowi. Rocznik zawiera ponadto, między innymi prezentację środowiska i twórczości współczesnych gliwickich poetów oraz sylwetek pisarzy i autorów znaczących prac historycznych, takich jak Benno Nitsche, tworzących w XIX i 1. połowie XX wieku.
W tomie ukazały się artykuły:
Artykuły i rozprawy
- Barbara Skubella-Klimczyk, Obraz Gliwic w literaturze.
- Przemysław Nadolski, Związki Josefa von Eichendorffa z Toszkiem i ziemią gliwicką.
- Eugeniusz Klin, Rola gliwickiego gimnazjum dla literackiej edukacji Norberta Bonczyka.
- Jacek Schmidt, Niemieccy pisarze związani z Gliwicami w XIX i w pierwszej połowie XX wieku (wybrane biografie).
- Katarzyna tułać, Literacki obraz krajobrazu lat dzieciństwa Horsta Bienka. Wspomnienie o Gliwicach.
- Marcin Wiatr, Rzecz o ludzkiej granicy. Horsta Bienka penetracje po zakamarkach duszy.
- Rajmund Müller, Górnośląski Heimat i język polski w utworze Horsta Bienka „Pierwsza polka”.
- Dominika Mackiewicz-Tlałka, Wolfgang Bittner – zarys życia i twórczości.
- Estera Jasita, „Wszystko rozpoznałem… po 45 latach” – Wolfgang Bittner powraca do swoich gliwickich korzeni.
- Rajmund Müller, Literackie granice Wolfganga Bittnera.
- Dawid Smolorz, Historyczne fakty i fikcje jako tło powieści Janoscha „Holonek czyli dobry Pan Bóg z gliny”.
- Ewa Wąchocka, W laboratorium form. Gliwicka dramaturgia Różewicza.
- Stefan Listosz, Gliwickie lata Różewicza. /POBIERZ/
- Paweł Ciepliński, „Sam w pustym mieście” – Tadeusza Różewicza przezwyciężanie śmierci Matki i Poezji.
- Małgorzata Lichecka, Współczesne środowisko literackie w Gliwicach, czyli zapis spraw prywatnych.
- Anna Skrzeszewska, Tadeusz Różewicz – honorowy obywatel Gliwic.
- Zostaje Poezja. Laudacja wygłoszona przez radnego Aleksandra Chłopka na sesji Rady Miejskiej w Gliwicach 5.10.1995, z okazji nadania tytułu Honorowego Obywatelstwa Miasta Gliwice Tadeuszowi Różewiczowi.
- Marian Grześczak, Dramat pamięci unaocznionej. Rzecz o sztuce Piotra Lachmanna.
- Alicja Badetko, Ważniejsze zjawiska kabaretowe w Gliwicach w latach 1958-1983.
- Jacek Mikołajczyk, Poznańsko-gliwickie potyczki z musicalem. „My Fair Lady” Fredericka Loewego, “Człowiek z La Manchy” Mitcha Leigha – pierwsze amerykańskie musicale na scenach polskich teatrów operetkowych.
- Weronika Jaglarz, Z dziejów gliwickich kin (1907-1945).
- Urszula Biel, Filmowy wizerunek Gliwic.
Wywiady z pisarzami
- Praca twórcza nie jest dostatecznie honorowana. Rozmowa z pisarzem Wolfgangiem Bittnerem.
- „Ciągły moment wyczekiwania”. Rozmowa z Julianem Kornhauserem.
Wybór dzieł
- Julian Kornhauser, Niepewność (fragment powieści).
- Piotr Lachmann, Hamlet gliwicki, próba albo dotyk przez szybę (fragment).
- Wolfgang Bittner, Przesłanie Śląskie. Wspomnienie.
- Współczesne środowisko literackie w Gliwicach, czyli zapis spraw prywatnych (wybór utworów).
Recenzje wydawnicze
- Wybrane opisy wydawnicze i recenzje prasowe na temat twórczości Wolfganga Bittnera opublikowane w Niemczech.