Codzienne doświadczenie pokazuje, że aktywność artystów angażujących się w poważne dyskursy społeczne, polityczne i religijne często budzi zachwyt krytyki i protesty tak zwanych „zwykłych odbiorców”. Dlaczego tak się dzieje? Czy sztuka – zgodnie z nietzscheańskim postulatem – pozostaje poza dobrem i złem? Czy istnieją argumenty przemawiające za stosowaniem kryteriów etycznych w ocenie dzieła sztuki? Od grudnia rozpoczynamy w Muzeum w Gliwicach cykl wykładów dr Joanny Winnickiej –Gburek Sztuka współczesna poza dobrem i złem? W ich ramach przyjrzymy się zmianom, jakie na przestrzeni dziejów przeszło rozumienie sztuki i pełnionej przez nią funkcji. Od formy przeżywania sacrum i oswajania transcendencji, przez religię sztuki po narzędzie w kulturowej wojnie na rzecz nowego obrazu człowieka bez Boga.  Podczas wykładów mówić będziemy także o tym, w co i z kim gra współczesny świat sztuki. Dr Joanna Winnicka – Gburek  jest autorką licznych publikacji z zakresu estetyki, krytyki artystycznej i filozofii kultury, m.in. książki Krytyka – etyka –sacrum. W kierunki aksjologicznej krytyki artystycznej. Wykłady, połączone z dyskusją, odbywać się będą raz w miesiącu, we czwartki, w sali konferencyjnej Willi Caro.

Wykład pierwszy, we czwartek, 14 grudnia,  poświęcony będzie różnicy pomiędzy świętym obrazem a dziełem sztuki. Początki sztuki były ściśle związane z religią i mitem. Tak było w starożytności i europejskiej kulturze wieków średnich. Sytuacja zaczęła zmieniać się w renesansie, gdy artysta stopniowo zyskiwał autonomię. Czy jednak rzeczywiście jest tak, jak twierdzi niemiecki historyk sztuki Hans Belting, że epoka adorowanego obrazu religijnego- imago – minęła bezpowrotnie na rzecz epoki dzieła sztuki, podlegającego już tylko regułom artystycznym?

Harmonogram kolejnych wykładów

 

2. Czwartek, 18 stycznia 2018, Willa Caro, godz. 17.00

Religia sztuki. Religią sztuki nazywa się zjawisko zapoczątkowane w drugiej połowie XVIII wieku, polegające na stopniowym zajmowaniu przez estetykę uprzywilejowanego miejsca, które do tej pory zastrzeżone było dla religii. Warto zastanowić się nad aktualnością tego pojęcia w dzisiejszym świecie sztuki.

3. Czwartek, 22 lutego 2018, Willa Caro, godz. 17.00

Polskość jako sytuacja w świecie sztuki. Można sobie zadać pytanie, czy w ogóle istnieje współcześnie coś takiego jak doświadczenie polskości? Jeśli tak, to z jakimi przekonaniami, obrazami i symbolami się wiąże? Jakie znaczenie dla artystów i odbiorców sztuki współczesnej ma pamięć o okresach, gdy priorytetowym zadaniem sztuki polskiej było raczej manifestowanie dążeń niepodległościowych a nie oddawanie się poszukiwaniom nowych rozwiązań formalnych? Ten kontekst polityczno-historyczny  należy uzupełnić o wyjątkowy charakter polskiej religijności, co ma znaczenie w odbiorze dzieł sztuki współczesnej nawiązujących w różny sposób do tematyki religijnej i szerzej etycznej.

4. Czwartek, 15 marca 2018, Willa Caro, godz. 17.00

Problematyka krzyża w sztuce. Jakie konsekwencje ma współczesny kryzys myślenia symbolicznego –  rozważania o najważniejszym dla chrześcijan symbolu, którym od wieków posługują się artyści.

5. Czwartek, 12 kwietnia 2018, Willa Caro, godz. 17.00

Gracze i killjoy’ew co i z kim gra współczesny świat sztuki? W rozważaniach o współczesnej kulturze, gra rozumiana jest jako działanie, fakt, aktywność czy wreszcie rzeczywistość sztuki i krytyki.  Czy zasadne jest stosowanie strategii gry wobec współczesnej sztuki dotykającej ważnych problemów etycznych? Reinterpretacji pojęcia gry posłużą między innymi odniesienia do życia i twórczości Samuela Becketta i Marcela Duchampa.

6. Czwartek, 17 maja 2018, Willa Caro, godz. 17.00

Odbiorca sztuki jako krytyk – w kierunku krytyki etycznej. Odbiorcy sztuki są różnie klasyfikowani. Nazywa się ich ignorantami, odbiorcami naiwnymi, dewotami kulturalnymi o nastawieniu tradycjonalistycznym, miłośnikami, prorokami hołdującymi tylko nowościom, znawcami… Czy w sytuacji, gdy w sztuce poruszane są ważne zagadnienia moralne do właściwej oceny dzieła wystarczy wysoki poziom znawstwa tradycji artystycznej? Czy w przypadku oburzonych widzów bluźnierczych przedstawień  uzasadniony jest stawiany im zarzut niekompetencji w dziedzinie nauk o sztuce? Jaka jest różnica między krytyką światopoglądową a ideologiczną? Dlaczego można oceniać dzieło sztuki pod względem etycznym?