Już po raz dwunasty Muzeum w Gliwicach zaprasza do udziału w Gliwickich Dniach Dziedzictwa Kulturowego. Tym razem odkryjemy dziedzictwo regionu, które niewiele ma wspólnego z typowym wyobrażeniem Śląska. Średniowieczne zamki. Osiemnastowieczne pałace. Dwory śląskiej szlachty. Reprezentacyjne, eklektyczne siedziby przemysłowych magnatów w otoczeniu ogrodów, parków i bujnej przyrody powiatów gliwickiego i tarnogórskiego… To świat z zupełnie innej niż industrialna opowieści. Pomiędzy 19 a 21 września będzie można do niego trafić.

 Podczas tegorocznych Gliwickich Dni Dziedzictwa Kulturowego, które przebiegają pod hasłem Rezydencje wśród łąk i lasów. Zamki, pałace i dwory w powiatach gliwickim i tarnogórskim, będzie można zwiedzić wraz z przewodnikiem wybrane z nich, a także zdobyć wiedzę na temat obiektów, które nie przetrwały do dzisiaj. Pokażemy rezydencje istniejące, zadbane, pieczołowicie chronione i objęte opieką konserwatorską, a także puste miejsca po tych, które uległy zniszczeniu wskutek działań wojennych bądź zaniedbań. Na dwu zaplanowanych trasach autokarowych wycieczek znajdą się takie miejscowości jak Sośnicowice, Rudziniec, Pławniowice, Bycina, Łabędy, Pniów, Toszek, Wielowieś, Tworóg, Brynek, Stare Tarnowice, Łubie, Kamieniec. Podczas zwiedzania – z pomocą archeologów Muzeum w Gliwicach – wskażemy również miejsca, w których usytuowane były wczesnośredniowieczne grodziska, będące ośrodkami ówczesnej władzy lokalnej. To dodatkowa atrakcja – w Polsce zachowało się około 1500 grodzisk, a mało znanym jest fakt, że kilka z nich znajduje się w naszym regionie – mówi Anna Kwiecień – historyk sztuki, kustosz Muzeum w Gliwicach i koordynator tegorocznej edycji GDDK.

Gliwickie Dni Dziedzictwa zainaugurujemy już w piątek, 19 września wykładem Rezydencje wśród łąk i lasów, który w Willi Caro o godzinie 17.00  wygłosi Anna Kwiecień.

 Wśród wybranych do zwiedzania rezydencji można wyróżnić kilka typów. W Toszku zobaczymy średniowieczny zamek, rozbudowany i zmodernizowany w czasach renesansu i baroku – z portalem włoskiego architekta Giovanniego Seregni. W 1790 roku zamek odwiedził sam Goethe. Zwiedzimy także pałace z XVIII i pierwszego ćwierćwiecza XIX wieku. Posiadają one już wyłącznie cechy reprezentacyjno-mieszkalne. Budowane były na fundamentach i korpusach starszych obiektów lub rzadziej na nowo, z dziedzińcem i oficynami, zwykle w otoczeniu ogrodów, parków na sposób „włoski” lub „francuski”. Nie minie nas też wizyta w rozbudowanych architektonicznie dworach (np. Wielowieś) – centrach nieco mniejszych majątków szlachty śląskiej. Osobną grupę stanowią rezydencje z XIX i początku XX wieku nazywane ze względu na swoje historyzujące kostiumy „zamkami”, należące do śląskich przemysłowców (Pławniowice, Brynek, Łubie). Są to eklektyczne, neorenesansowe i neogotyckie budowle, wznoszone na nowo lub z wykorzystaniem wcześniejszych, za małych i „niemodnych” dworów i pałacyków. Nowe „zamki”, ustylizowane na stare, „rodowe” siedziby, miały za zadanie nobilitować ambitnych przedstawicieli nowej klasy.

Wszystkie rezydencje położone są wśród lasów, niektóre z nich usytuowano nad rzeczkami, stawami, a w otaczających je parkach i ogrodach często znaleźć można fontanny. Niegdyś chętnie odwiedzane przez gości, dzięki możliwości urządzania polowań, do dziś zachwycają harmonią, z jaką wpisały się w naturalny krajobraz.

Szczegółowy harmonogram XII Gliwickich Dni Dziedzictwa: TUTAJ

Dopełnieniem tegorocznej edycji GDDK jest wystawa Zapomniane dwory Górnego Śląska. Przygotowana przez Monikę Michnik i Radosława Zdaniewicza z Działu Archeologii Muzeum w Gliwicach ekspozycja poświęcona jest rezydencjom rycerskim, które na obszarze Górnego Śląska wznoszone były w okresie późnego średniowiecza i wczesno nowożytnym (pomiędzy XIV a XVI wiekiem). Niestety żadna z tych drewnianych siedzib nie zachowała się do naszych czasów. Mijające stulecia, pożary i inne zdarzenia losowe okazały się bezwzględne dla elementów konstrukcyjnych obiektów. W krajobrazie naturalnym zachowało się jednak wiele ziemnych kopców, na których usytuowane były nieistniejące już dziś rezydencje rycerstwa i szlachty śląskiej. Prezentowana w Zamku Piastowskim wystawa oprócz rekonstrukcji wyglądu drewnianych wież i dworów, przybliży życie codzienne drobnego rycerstwa górnośląskiego. Zobaczymy narzędzia gospodarskie, elementy uzbrojenia, naczynia ceramiczne i ciekawe pod względem ikonograficznym kafle piecowe.

Ekspozycję przygotowano ze zbiorów własnych działu archeologii oraz z zabytków wypożyczonych z innych placówek: Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu, Muzeum w Sosnowcu. Oglądać ją można od 20 września do końca 2014 roku.